Hiç yapılmayan bir tartışma için tezler

1517'de Martin Luther, Augustinus tarikatından bir keşiş ve Saksonya'daki genç Wittenberg Üniversitesi'nde teoloji profesörüydü. O yılın ocak ayında Dominiken keşiş Johann Tetzel, Mainz Başpiskoposu Albrecht'in topraklarında, Roma'daki Aziz Petrus Bazilikası'nın yeniden inşası için endülüjans vaaz etmekle görevlendirildi. Albrecht, makamının bedelini Roma'ya ödemek için Fugger bankasından borç almıştı ve endülüjansın topladığı paranın yarısını kendine ayırmasına izin verilmişti.

31 Ekim 1517'de Luther başpiskoposa bir mektup ve onunla birlikte Latince doksan beş tez gönderdi: Wittenberg'de akademik bir tartışmada ele alınmak üzere, endülüjansların gücü üzerine önermeler. Mektup bir İsveç arşivinde günümüze ulaştı. Luther'in tezleri ayrıca Şato Kilisesi'nin kapısına çakıp çakmadığı hâlâ tartışılıyor. Hikâyeyi ilk kez, Luther'in 1546'daki ölümünden sonra Philipp Melanchthon anlattı ve Melanchthon 1517'de Wittenberg'de değildi; Luther'in yardımcısı Georg Rörer'in 1540'lardan kalma bir notu ise tezlerin Wittenberg kiliselerinin kapılarına asıldığını söylüyor. Tartışmanın kendisi hiç yapılmadı.

Elle yazılmış kopyalar hızla dolaştı ve yıl bitmeden Leipzig, Nürnberg ve Basel'deki matbaacılar tezleri dizip basmıştı; hiçbiri adını vermedi. Leipzig ve Nürnberg'de tezler iki sütunlu duvar ilanları olarak, Basel'de ise küçük bir broşür olarak basıldı. Bu, Hieronymus Höltzel'in atölyesinden çıkan Nürnberg baskısı; tezleri üç kez 25'e kadar, bir kez de 20'ye kadar sayıyor. O günleri yaşamış olan kronik yazarı Friedrich Myconius, tezlerin on dört gün içinde bütün Almanya'yı dolaştığını yazdı. Luther ise birkaç bilgin için yazılmış tezlerin halka ulaşmasından hayıflandı.

Her baskıdan yaklaşık 300 nüsha yapıldığı düşünülüyor; iki duvar ilanından bugün yalnızca yedi nüsha biliniyor. Bu nüsha 1891'de, Berlin'deki baskı ve çizim müzesinin müdürü tarafından Londra'da bir kitapçıda bulundu ve Kraliyet Kütüphanesi'ne, bugünkü Staatsbibliothek zu Berlin'e verildi. Üzerinde hâlâ 1517'nin katlanma izleri görülüyor. Tezler genellikle Reformasyonun başlangıcı sayılır ve Ocak 1521'e gelindiğinde Luther aforoz edilmişti. UNESCO 2015'te bu sayfayı Dünya Belleği listesine ekledi.